Njohja e diplomave të huaja në Shqipëri: 2.000 lekë, 45 ditë, profesionet e rregulluara

Njohjen dhe njësimin e diplomave të huaja e kryen Qendra e Shërbimeve Arsimore, qendra kombëtare e rrjetit ENIC dhe NARIC për Republikën e Shqipërisë. Tarifa është 2.000 lekë për çdo diplomë të niveleve 5 deri 8 të Kornizës Shqiptare të Kualifikimeve, dhe procedura zgjat përgjithësisht 45 ditë kur dosja është e plotë.

Punëdhënësi e has këtë procedurë vetëm në një pjesë të rasteve, por aty ku e has, ajo është kusht paraprak i punësimit dhe jo formalitet pas tij. Për një saldator ose një operator makinerie, diploma e huaj nuk kërkon njohje shtetërore. Për një infermier, një farmacist, një inxhinier ndërtimi ose një mësues, profesioni është i rregulluar, ushtrimi i tij varet nga një titull i njohur, dhe pa vendimin e QSHA-së kontrata nuk mund të nisë as kur leja unike është dhënë.

Kush e kërkon njohjen dhe kur

Ndarja e parë që duhet bërë është midis njohjes akademike dhe së drejtës për të ushtruar profesionin. QSHA vërteton se një kualifikim i huaj i përgjigjet një niveli të Kornizës Shqiptare të Kualifikimeve. Urdhrat profesionalë dhe ministritë e linjës vendosin më pas nëse titulli i njohur jep të drejtën e ushtrimit. Punëdhënësi që planifikon vetëm hapin e parë, rrezikon një punonjës me diplomë të njohur dhe pa licencë pune.

Reforma e njoftuar nga Ministria e Arsimit dhe Sportit parashikon kalimin e shtatë profesioneve drejt njohjes automatike me Bashkimin Evropian, duke ndjekur modelin e direktivës evropiane të kualifikimeve. Deri atëherë, çdo dosje shqyrtohet individualisht. Ky hap planifikohet paralelisht me dosjen e lejes unike, të përshkruar te leja unike dhe procedura e punëdhënësit, sepse të dyja mbështeten te të njëjtat dokumente të legalizuara.

Dosja, tarifa dhe afati

Aplikimi bëhet online në portalin e-Albania për kualifikimet e niveleve 5 deri 8 të Kornizës Shqiptare të Kualifikimeve. Dosja që kërkon QSHA përmban diplomën me vulë apostile dhe të noterizuar, listën e notave ose suplementin e diplomës, përkthimin nga përkthyes i licencuar, kopjen e pasaportës për shtetasit e huaj dhe mandatin e pagesës prej 2.000 lekësh.

Apostila është elementi që e vendos afatin në rrezik. Ajo lëshohet në vendin ku është dhënë diploma, jo në Shqipëri, dhe kërkon që i diplomuari ose një i autorizuar i tij të veprojë atje. Kur kjo nis pasi punonjësi ka mbërritur, dosja qëndron e hapur me javë, ndërsa pozicioni mbetet bosh.

Si hyn ky afat në planin e punësimit

Dyzet e pesë ditët e QSHA-së nuk vijnë pas lejes unike dhe as përpara saj. Ato ecin paralelisht, sepse janë procedura të dy institucioneve të ndryshme mbi të njëjtat dokumente. Punëdhënësi që i nis njëkohësisht, e mban kohën e humbur te legalizimi, jo te shqyrtimi. Ai që pret vendimin e njërës për të nisur tjetrën, i mbledh të dyja afatet në një rresht.

Ka edhe një pasojë te shpallja e vendit të lirë. Kur pozicioni kërkon një profesion të rregulluar, kriteret e shpalljes duhet të përputhen me titullin që do të njihet, përndryshe dosja e miratimit dhe dosja e njohjes përshkruajnë dy profile të ndryshme. Rregullat e shpalljes janë te miratimi i AKPA-s dhe rregulli i vendeve të lira, ndërsa shuma e tarifave dhe e afateve është te kostot dhe afatet e punësimit të të huajve.

Tarifa prej 2.000 lekësh është pjesa e vogël e kësaj procedure. Kostoja e vërtetë qëndron te radha e hapave: apostila në vendin e origjinës, përkthimi i licencuar, aplikimi në e-Albania dhe, aty ku profesioni është i rregulluar, licenca profesionale pas vendimit të QSHA-së.