Karta blu AL në Shqipëri dhe Karta blu e BE-së, dy skema të ndara

Karta blu AL është leja unike shqiptare për punonjës me kualifikim të lartë, e parashikuar në nenin 65 të ligjit nr. 79/2021 „Për të huajt". Emri i ngjan Kartës blu të Bashkimit Evropian, por dokumenti nuk rrjedh nga Direktiva 2021/1883 dhe nuk jep asnjë të drejtë brenda territorit të Bashkimit.

Ky është keqkuptimi që duhet hequr në fillim të çdo bisede rekrutimi. Një inxhinier me Kartë blu AL punon në Shqipëri sipas së drejtës shqiptare. Për të punuar në Gjermani ose Holandë atij i duhet një leje e atij vendi, sipas rregullave të përshkruara te Direktiva 2021/1883 për Kartën blu.

Kushtet e Kartës blu AL

Neni 65, pika 1, e lidh dokumentin me miratimin paraprak të Agjencisë Kombëtare të Punësimit dhe Aftësive për punonjës të kualifikuar. Pika 3/1, e shtuar me ligjin nr. 43/2025, datë 26.6.2025, vendos kushtin e pagës: i huaji pajiset me Kartë blu AL nëse në kontratën e punës përcaktohet se paga mesatare vjetore bruto është minimalisht sa paga mesatare vjetore bruto kombëtare.

Ky prag nuk është një shumë e shkruar në ligj, por një referencë statistikore që lëviz çdo tremujor. Sipas INSTAT, paga mesatare bruto mujore ishte 92 150 lekë në tremujorin e dytë të vitit 2026 dhe 90 119 lekë në tremujorin e parë, me rritje vjetore 9,6 për qind. Në nivel vjetor, referenca e tremujorit të dytë i bie rreth 1 105 800 lekë bruto. Punëdhënësi që përgatit një kontratë në kufirin e pragut e sheh atë të kalojë poshtë tij pas botimit të statistikave të tremujorit pasardhës.

Pika 3/2 e të njëjtit nen lejon një listë profesionesh për të cilat kushti i pagës nuk zbatohet, e cila përcaktohet me udhëzim të ministrit përgjegjës për çështjet e punësimit dhe ministrit përgjegjës për ekonominë. Para se të ndërtohet një ofertë mbi këtë përjashtim, duhet verifikuar nëse profesioni ndodhet vërtet në listën e miratuar.

Krahasimi që ka rëndësi për prokurimin

Dy rreshtat e fundit janë ata që ndryshojnë vendimin. Lëvizshmëria brenda Bashkimit është arsyeja kryesore pse kandidatët me kualifikim të lartë e kërkojnë Kartën blu të BE-së. Karta blu AL nuk e ofron atë dhe nuk duhet paraqitur si hap i ndërmjetëm drejt saj.

Neni 66 rendit kategoritë që nuk përfitojnë Kartë blu AL, midis tyre kërkuesit për mbrojtje ndërkombëtare, personat nën skema të mbrojtjes së përkohshme dhe refugjatët me kërkesë pa vendim përfundimtar. Për punonjësit me kualifikim të lartë, neni 74, pika 7, e lehtëson shqyrtimin: miratimi jepet duke verifikuar vetëm përputhjen e kushteve me legjislacionin e punës dhe kërkesat e neneve të posaçme, pa provën se tregu vendas nuk e mbulon vendin e punës.

Kur ia vlen dhe kur jo

Karta blu AL ka kuptim kur pozicioni e mban pragun e pagës pa u përkulur dhe kur qëndrimi është shumëvjeçar. Dy vjet plus tre vjet ripërtëritje është një horizont më i qëndrueshëm se leja unike si punëmarrës e nenit 57, e cila jepet për kohëzgjatjen e kontratës ose ofertës së punës.

Për një pozicion teknik me pagë nën mesataren kombëtare, rruga e zakonshme mbetet leja unike si punëmarrës, me të njëjtat afate: pesë ditë kalendarike shpallje publike sipas nenit 74, pika 9, një ditë pune miratim nga AKPA sipas udhëzimit të përbashkët të gushtit 2026, dhe katër javë për vendimin sipas nenit 56, pika 4. Hapat e plotë janë te procedura e lejes unike, ndërsa filtri i kandidatëve me përparësi është te miratimi i AKPA-s.

Kostoja e krahasimit është e thjeshtë. Mbi pagën bruto punëdhënësi paguan 16,7 për qind kontribute, pra rreth 15 400 lekë në muaj për një pagë në nivelin mesatar kombëtar. Nëse pozicioni ka nevojë vetëm për një afat dyvjeçar dhe jo për statusin e kualifikimit të lartë, diferenca e vetme që blen Karta blu AL është qëndrueshmëria e afatit, jo shpejtësia. Mënyra si Werklist e zgjedh skemën për çdo pozicion është te faqja për punëdhënësit.

Emri i përbashkët i të dy dokumenteve krijon pritshmëri që asnjëri nuk i plotëson te tjetri. Kur kandidati e kërkon lëvizshmërinë evropiane, biseda duhet të nisë nga shteti anëtar i destinacionit, jo nga Tirana.