Siguria në punë për punëtorët e huaj në ndërtim në Shqipëri

Punëdhënësi që punëson punëtorë të huaj në ndërtim duhet t'i trajnojë ata para ditës së parë në kantier, të ketë një vlerësim të shkruar të riskut, t'u japë pajisje mbrojtëse pa kosto dhe të mbajë regjistrin e aksidenteve. Këto detyrime vijnë nga ligji nr. 10237/2010, i ndryshuar së fundmi me ligjin nr. 99/2024.

Rasti tipik i shkeljes

Një punëtor i huaj mbërrin në Shqipëri dhe fillon punë në kantier që në ditën e parë. Ai nuk ka marrë trajnimin e kërkuar nga neni 19 dhe në zyrë nuk ka vlerësim të riskut. Gjatë një vizite inspektimi, inspektori i punës shënon të dyja mangësitë dhe procedura e sanksionit fillon sipas neneve 31 deri 35 të ligjit nr. 9634/2006.

Gjatë gjithë muajit maj 2026, Inspektorati Shtetëror i Punës zhvilloi një fushatë kombëtare ndërgjegjësimi dhe inspektimi në ndërtim me moton „Vende pune të shëndetshme". Në njoftimin e 5 qershorit 2026, inspektorati raportoi se një program trajnimi i ILO certifikoi të gjithë inspektorët e punës në Shqipëri për sigurinë dhe shëndetin në punë, me fokus te ndërtimi dhe sektori i tekstileve, veshjeve, lëkurës dhe këpucëve.

Detyrimet bazë të punëdhënësit

Neni 6, pika 1, e ligjit nr. 10237/2010 e ngarkon punëdhënësin me parandalimin e risqeve, informimin dhe trajnimin e punëtorëve, organizimin e mbrojtjes kolektive dhe individuale dhe pajisjen e vendit të punës. Disa rregulla kanë peshë të veçantë në kantier.

Për një punëdhënës që sjell punëtorë përmes një nënkontraktori, neni 6, pika 6, ka rëndësi të drejtpërdrejtë: kontraktori kryesor dhe nënkontraktori koordinojnë parandalimin dhe caktojnë koordinatorin, edhe kur punëtorët e huaj janë në listëpagesën e vetëm njërit prej tyre.

Vlerësimi i riskut dhe regjistri i aksidenteve

Neni 9, pika 1, shkronjat a dhe b, kërkon një vlerësim të shkruar të riskut, që përfshin edhe grupet e ekspozuara ndaj risqeve të veçanta, si dhe përcaktimin e masave dhe pajisjeve mbrojtëse. Punëtorët e sapoardhur, që nuk e njohin ende kantierin dhe gjuhën e punës, duhet të trajtohen shprehimisht në këtë dokument.

Neni 9, pika 1, shkronjat c dhe ç, kërkon një regjistër të aksidenteve në punë që shkaktojnë më shumë se 3 ditë pune paaftësi të përkohshme dhe raportimin e tyre te autoritetet. Regjistri mbahet për të gjithë punëtorët, pavarësisht shtetësisë.

Trajnimi para ditës së parë

Neni 19 përcakton detyrimet për trajnimin.

1. Para fillimit të punës, çdo punëtor merr trajnim për sigurinë (neni 19, pika 1).
2. Trajnimi përsëritet kur futet pajisje e re, kur ndryshon procesi i punës ose kur punëtori transferohet në një vend tjetër pune.
3. Trajnimi teorik dhe praktik zhvillohet brenda orarit të punës dhe paguhet nga punëdhënësi (neni 19, pika 3).
4. Punëdhënësi organizon teste të detyrueshme teorike dhe praktike (neni 19, pika 4).
5. Inspektorët e punës mund të urdhërojnë trajnim të përshtatur për vendin konkret të punës (neni 19, pika 5).

Për ekipet e huaja, trajnimi i dhënë në një gjuhë që punëtori e kupton, së bashku me testin e dokumentuar, është prova më e qartë gjatë inspektimit.

Sanksionet dhe dosja për inspektim

Neni 43 i ligjit nr. 10237/2010 përcakton se shkeljet që nuk përbëjnë vepër penale sanksionohen sipas neneve 31, pika 1, 32, 33 dhe 35 të ligjit nr. 9634/2006 „Për inspektimin në punë". Një dosje e plotë për çdo kantier përmban vlerësimin e shkruar të riskut, aktin e caktimit të shërbimit të mbrojtjes dhe parandalimit, procesverbalet e trajnimit dhe testeve për secilin punëtor, listën e pajisjeve mbrojtëse të dorëzuara dhe regjistrin e aksidenteve.

Për rregullat e përgjithshme të kontrollit, shihni udhëzuesin për inspektimin e punës për punëtorët e huaj dhe atë për gjobat për punësim të paligjshëm të të huajve. Pozicionet aktuale në ndërtim janë te bordi i punëve.