EU plava karta u Crnoj Gori i prag bruto zarade

Crna Gora izdaje EU plavu kartu državljaninu treće države sa kvalifikacijama visokog obrazovanja. Uslovi su ugovor o radu zaključen na najmanje 12 mjeseci i bruto godišnja zarada koja nije niža od jedne i po prosječne bruto godišnje zarade u Crnoj Gori. O urednom zahtjevu odlučuje se u roku od 20 dana, a karta važi do dvije godine.

Pravni osnov su članovi 184 do 189 Zakona o strancima. Za razliku od redovne dozvole za privremeni boravak i rad, koja se rješava u roku od 15 dana, plava karta ima duži rok odlučivanja, drukčiji prag i drukčiji način računanja roka važenja. Poslodavci koji je uzimaju kao brži put obično se razočaraju, jer ona nije brža nego selektivnija.

Kako se računa prag zarade

Član 185 stav 3 traži da u ugovoru o radu bude naznačena bruto godišnja zarada čiji iznos nije niži od jedne i po prosječne bruto godišnje zarade u Crnoj Gori, prema podacima organa uprave nadležnog za poslove statistike. Prag se, dakle, ne objavljuje kao fiksni broj u zakonu nego se izvodi iz podataka Uprave za statistiku i pomjera se kako se pomjera prosjek.

Prema podacima Uprave za statistiku, prosječna bruto zarada u julu 2026. godine iznosila je 1.238 eura, a prosjek za prvih sedam mjeseci te godine 1.231 euro. Na godišnjem nivou julska cifra daje prosjek od 14.856 eura, pa prag od jedne i po prosječne bruto godišnje zarade izlazi na oko 22.284 eura godišnje, odnosno oko 1.857 eura bruto mjesečno. Iznos koji Ministarstvo primjenjuje u konkretnom predmetu zavisi od statističkog podatka koji je na snazi u trenutku odlučivanja, pa ovaj račun služi kao red veličine, a ne kao objavljeni prag.

Praktična posljedica je oštra. Radna mjesta u proizvodnji, građevinarstvu i ugostiteljstvu, gdje zarade po pravilu stoje ispod nacionalnog prosjeka, ne dosežu prag ni kad radnik ima fakultetsku diplomu. Plava karta u Crnoj Gori je alat za inženjere, ljekare, revizore i rukovodioce, a ne za popunjavanje sezonskih smjena.

Rokovi i trajanje u odnosu na redovnu dozvolu

Član 187 uređuje slučaj kraćeg ugovora tako što se karta izdaje na period trajanja ugovora uvećan za dodatna tri mjeseca. Ta tri mjeseca nisu poklon nego prostor za promjenu poslodavca ili za uredan izlazak, pa se plan zapošljavanja ne mora vezati za dan isteka ugovora.

Ako Ministarstvo ne dobije mišljenje Agencije i policije u roku od sedam dana, član 186 stav 5 propisuje da se smatra da smetnji nema. To je jedina tačka u postupku gdje ćutanje organa ide u korist podnosioca.

Šta plava karta iz Crne Gore znači, a šta ne

Obaveze poslodavca poslije izdavanja gotovo su iste kao kod redovne dozvole. Član 189 dozvoljava rad samo na poslovima za koje je karta izdata i samo kod poslodavca koji radnika zapošljava, traži kopiju karte u poslovnim prostorijama ili na mjestu rada, i nalaže obavještavanje Ministarstva u roku od osam dana od prestanka ugovora o radu ili prestanka drugih uslova. Propusti ulaze u član 210, sa kaznom od 1.000 do 10.000 eura za pravno lice.

Zakon prepoznaje i nosioce plave karte izdate u drugoj državi članici Evropske unije. Takav radnik može, nakon 18 mjeseci od izdavanja karte u toj državi, podnijeti zahtjev u Crnoj Gori, uz dokaz da je kartu imao najmanje 18 mjeseci. Obrnut smjer ne postoji dok je Crna Gora izvan Unije: karta izdata u Podgorici ne otvara tržište rada u državama članicama, ma koliko se zvala jednako.

Zbog toga se pri planiranju koridora dvije šeme ne smiju miješati. Prag u državama članicama postavlja se u rasponu od otprilike 1,0 do 1,6 puta nacionalne prosječne bruto godišnje plate, uz snižene pragove za deficitarna zanimanja, o čemu pišemo u tekstu o Direktivi 2021/1883. Crnogorski prag je fiksiran na 1,5 i nema sniženu varijantu. Za sva radna mjesta ispod praga put vodi kroz redovnu dozvolu za privremeni boravak i rad, a poređenje sa evropskim modelom jedinstvene dozvole nalazi se u tekstu o jedinstvenoj dozvoli. Profile za koje vodimo predmete navodimo na stranici za poslodavce.