युरोप जान नेपालबाट श्रम स्वीकृति कसरी लिने

युरोपको रोजगारदातासँग करार भइसकेपछि पनि नेपालबाट कानुनी रूपमा हिँड्न वैदेशिक रोजगार विभागको श्रम स्वीकृति चाहिन्छ। आवेदन feims.dofe.gov.np मा दर्ता गरेर दिइन्छ, अभिमुखीकरण तालिम र स्वास्थ्य परीक्षणको नतिजा विभागका अनुसार तीन कार्यदिनभित्र प्रणालीमा आउँछ, र बीमा, सामाजिक सुरक्षा कोष तथा कल्याणकारी कोषको शुल्क अनलाइन तिर्नुपर्छ।

श्रम स्वीकृति कागजी औपचारिकता होइन। यो नभई विमानस्थलबाट निस्केको कामदार राज्यको अभिलेखमा वैदेशिक रोजगारमा गएको मानिँदैन। त्यसपछि बीमा दाबी, वैदेशिक रोजगार बोर्डको आर्थिक सहायता र वैदेशिक रोजगार न्यायाधिकरणमा पर्ने उजुरी सबै कमजोर हुन्छन्, किनकि ती हरेकको पहिलो प्रमाण यही स्वीकृति हो। रोमानिया, क्रोएसिया, माल्टा वा पोर्चुगल जाने कामदारका लागि पनि व्यवस्था उही हो।

FEIMS मा फाइल कसरी बन्छ

वैदेशिक रोजगार विभागले सन् २०१७ देखि श्रम स्वीकृतिलाई वैदेशिक रोजगार सूचना व्यवस्थापन प्रणाली अर्थात् FEIMS मा सारेको हो, र अहिले आवेदनको हरेक चरण त्यही प्रणालीमा खुल्छ। क्रम यस्तो छ।

1. खाता खोल्ने। feims.dofe.gov.np मा राहदानी नम्बर र आफ्नै इमेल तथा मोबाइल नम्बर राखेर प्रोफाइल बनाइन्छ। पछि पासवर्ड हराए त्यही इमेल वा मोबाइलमा मात्र पुनःस्थापना लिंक आउँछ, त्यसैले एजेन्टको इमेल नराख्नुहोस्।
2. कागजात चढाउने। विभागको प्रश्नोत्तर पृष्ठले कम्तीमा ९० दिन म्याद बाँकी रहेको राहदानी, वैध भिसा, रोजगार करारको प्रति, रोजगारदाताको इमेल पुष्टि र स्वघोषणा पत्र माग्छ। खाडीका गन्तव्यका लागि दूतावास प्रमाणीकरण पनि अनिवार्य छ।
3. तालिम र परीक्षण। विभागले स्वीकृत गरेको संस्थामा पूर्व प्रस्थान अभिमुखीकरण तालिम लिनुपर्छ र सूचीकृत स्वास्थ्य संस्थाबाट परीक्षण गराउनुपर्छ। विभागका अनुसार यी दुवैको नतिजा तीन कार्यदिनभित्र प्रणालीमा जोडिन्छ।
4. शुल्क तिर्ने। बीमा, सामाजिक सुरक्षा कोष र कल्याणकारी कोषको रकम Connect IPS, eSewa वा Khalti बाट सिधै तिर्न मिल्छ, र रसिद प्रणालीमै बस्छ।
5. स्वीकृति लिने। फाइल पूरा भएपछि विभागले राहदानीमा श्रम स्वीकृतिको स्टिकर जारी गर्छ।

आफैँले भिसा ल्याएको कामदारले व्यक्तिगत श्रम स्वीकृति लिन्छ भने इजाजतपत्रप्राप्त कम्पनीमार्फत जाने कामदारको फाइल संस्थागत हुन्छ। यी दुईको फरक र कुन युरोपेली देशमा कुन चल्छ भन्ने कुरा संस्थागत र व्यक्तिगत श्रम स्वीकृति मा छ।

राज्यले लिने शुल्क

श्रम स्वीकृतिको सरकारी शुल्क सानो र निश्चित छ। तलका रकम वैदेशिक रोजगार विभागको प्रश्नोत्तर पृष्ठ र सार्वजनिक जानकारी पृष्ठमा उल्लेख भएका हुन्।

अर्थात् तीन वर्षको करारमा युरोप जाने २८ वर्षे कामदारको राज्यगत शुल्क रु. ७,५१६ हुन्छ। यसमा राहदानी, स्वास्थ्य परीक्षण र तालिमको छुट्टै दस्तुर थपिन्छ, तर ती पनि हजारौँमै सीमित हुन्छन्। विभागको सार्वजनिक जानकारी पृष्ठले करार अवधिभर कम्तीमा रु. ५ लाखको जीवन बीमा हुनैपर्ने पनि तोकेको छ। यति सानो सरकारी रकम र बजारमा माग गरिने रकमबीचको खाडल कहाँबाट आउँछ भन्ने युरोप जान लाग्ने वास्तविक खर्च मा खोलिएको छ।

फाइल कहाँ अड्किन्छ

युरोपेली गन्तव्यमा फाइल अस्वीकृत हुनुभन्दा ढिलो हुनु धेरै सामान्य छ, र ढिलाइका कारण प्रायः निश्चित हुन्छन्। ती चारै कारण फाइल बुझाउनुअघि नै हटाउन सकिन्छ।

पहिलो, राहदानीको म्याद। ९० दिनको सीमा फाइल बुझाउने दिनबाट गनिन्छ, हिँड्ने दिनबाट होइन। माघमा फाइल हाल्ने र चैतमा उड्ने योजना बनाउँदा बीचमै म्याद छोटिन्छ र पूरै फाइल फेरि बनाउनुपर्छ।

दोस्रो, करार र भिसाको विवरण नमिल्नु। युरोपेली रोजगारदाताले पठाएको करारमा लेखिएको पद, तलब वा कम्पनीको नाम भिसा वा बसोबास अनुमतिमा लेखिएकोसँग नमिलेमा विभागले फाइल रोक्छ। यो सच्याउन रोजगारदातासँग नयाँ कागजात मगाउनुपर्छ र त्यसमा हप्ता बित्छ।

तेस्रो, तालिम र स्वास्थ्यको अभिलेख। तालिम स्वीकृत संस्थाबाट नभएमा वा स्वास्थ्य प्रतिवेदन होलोग्रामसहितको सूचीकृत संस्थाबाट नभएमा प्रणालीले नतिजा जोड्दैन। यसको विस्तृत अवस्था अभिमुखीकरण तालिम र स्वास्थ्य परीक्षण मा छ।

चौथो एउटा जोखिम कागजी होइन, आर्थिक हो। शुल्क सधैँ इजाजतपत्रप्राप्त कम्पनीको बैंक खातामा वा कार्यालयमा मात्र बुझाउनुहोस् र रसिद लिनुहोस् भन्ने विभागको निर्देशन छ। कम्पनी साँच्चै इजाजतपत्रप्राप्त हो कि होइन भनी इजाजतपत्र कसरी पुष्टि गर्ने मा लेखिएको तरिकाले जाँच्न सकिन्छ। ठगीको उजुरीका लागि विभागको निःशुल्क नम्बर १६६००१०९९९९ छ।

यी चार बुँदा नमिलेसम्म प्रणालीले फाइल अघि बढाउँदैन, र बीचमा राखिएको भिसाको म्याद भने चलिरहन्छ। त्यसैले धेरै कामदारले भिसा हातमा आएपछि मात्र तालिम र स्वास्थ्य परीक्षणको मिति खोज्ने बानी बदल्नुपर्छ। करार हस्ताक्षर हुनासाथ राहदानीको म्याद, तालिमको मिति र स्वास्थ्य संस्थाको सूची एकैपटक मिलाउँदा पछिको दौडधुप निकै घट्छ।

श्रम स्वीकृति लिने काम आफैँमा लामो छैन। लामो हुने भाग रोजगारदाताबाट सही कागजात आइपुग्ने र तालिम तथा स्वास्थ्यको अभिलेख प्रणालीमा जोडिने अवधि हो। युरोपको सुरु मिति तय गर्दा त्यही अवधिबाट पछाडि गणना गर्नु उपयुक्त हुन्छ। युरोपेली रोजगारदाताले नेपालबाट कर्मचारी लिने बाटो कसरी बनाउँछन् भन्ने विवरण रोजगारदाताका लागि पृष्ठमा छ।