क्रोएसिया जाने नेपाली कामदारको बाटो: बसाइ र काम अनुमति अनि दिल्लीको भिसा

क्रोएसियाको अनुमतिको नाम dozvola za boravak i rad हो, अर्थात् बसाइ र काम दुवै समेट्ने एउटै अनुमति। यो विदेशीसम्बन्धी ऐन (Zakon o strancima) अन्तर्गत रोजगारदाताले गृह मन्त्रालय (MUP) मा दिन्छ, कामदारले होइन। अनुमति आएपछि नेपाली नागरिकले भिसा आवेदन काठमाडौंमा होइन, नयाँ दिल्लीस्थित क्रोएसियाली दूतावासमा दिनुपर्छ।

अनुमति कसले दिन्छ र कति दिन लाग्छ

आवेदन रोजगारदाताले दिने भएकाले कामदारले पहिले रोजगार प्रस्ताव र रोजगार सम्झौता पाउनुपर्छ। रोजगारदाताले MUP मा अनुमतिका लागि निवेदन दर्ता गर्छ। क्रोएसियाली परराष्ट्र तथा युरोपेली मामिला मन्त्रालय (MVEP) को वाणिज्य दूतावास सूचनाअनुसार, सम्बन्धित पेसाको कोटा नसकिएको अवस्थामा काम अनुमति निवेदन दर्ता भएको १५ दिनभित्र जारी हुन्छ। यो कानुनी अवधि हो, र कोटा सकिएको पेसामा वा फाइल अपूरो भएमा यो घडी सुरु नै हुँदैन।

यही ठाउँमा नेपाली कामदारले बुझ्नुपर्ने एउटा कुरा छ: तपाईंलाई "भिसा प्रोसेसिङ" भनेर रकम माग्ने एजेन्टले वास्तवमा MUP मा केही दर्ता गर्दैन। दर्ता गर्ने अधिकार रोजगारदातासँग मात्र छ। अनुमति जारी भएको प्रमाण रोजगारदाताबाट सिधै माग्नुहोस्; MUP को निर्णय नम्बरबिना दिल्लीमा भिसा आवेदन अघि बढ्दैन।

सन् २०२६ को मेमा क्रोएसियाले विदेशीसम्बन्धी ऐन संशोधन गर्दै मौसमी कामको अनुमतिमा ठूलो परिवर्तन ल्यायो: वर्षैपिच्छे नवीकरण गर्नुपर्ने मौसमी अनुमतिको सट्टा तीन वर्षसम्म वैध हुने बहुवर्षीय मौसमी अनुमति। पर्यटन र कृषिमा हरेक सिजन नयाँ फाइल खोल्नुपर्ने बाध्यता यसले हटाउँछ, तर यो मौसमी कामको व्यवस्था हो र पूर्णकालीन उत्पादन वा निर्माणको अनुमतिसँग नमिसाउनुहोस्।

दिल्लीको लाइन र कागजात प्रमाणीकरण

MVEP को भिसा पृष्ठअनुसार नेपाली नागरिकले काठमाडौंमा क्रोएसियाली भिसा आवेदन दिन पाउँदैनन्; आवेदन नयाँ दिल्लीस्थित क्रोएसिया गणतन्त्रको दूतावासमा दर्ता हुन्छ। त्यसैले यात्रा, बसाइ र अपोइन्टमेन्टको समय योजनामा गनिनुपर्छ। VFS Global को क्रोएसिया नेपाल चेकलिस्टअनुसार कागजात तीन चरणमा प्रमाणीकरण गर्नुपर्छ: पहिले नेपालको परराष्ट्र मन्त्रालय, त्यसपछि नयाँ दिल्लीस्थित नेपाली दूतावास, र अन्तमा नयाँ दिल्लीस्थित क्रोएसियाली दूतावास, जसको शुल्क करिब भारु १,२६० हुन्छ।

कोरिडोर सानो छैन। वैदेशिक रोजगार विभागका अनुसार आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा ८,७०१ नेपालीले क्रोएसियाका लागि श्रम स्वीकृति लिए। यो संख्या हेर्दा दिल्लीको लाइन र प्रमाणीकरणको तीन चरण नै सबैभन्दा बढी भिड लाग्ने ठाउँ हो भन्ने स्पष्ट हुन्छ, र यी दुवै चरणको समय रोजगारदाताको फाइलले होइन, दूतावासको अपोइन्टमेन्टले तय गर्छ।

जहाँ हप्ताहरू खेर जान्छन्

सबैभन्दा सामान्य गल्ती यो हो: कागजातको प्रमाणीकरण अनुमति आएपछि मात्र सुरु गर्नु। प्रमाणीकरणको तीन चरण र दिल्लीको अपोइन्टमेन्ट सँगै जोडिँदा यसले सजिलै हप्ताहरू थप्छ, र त्यतिन्जेल रोजगारदाताले काम सुरु हुने मिति सारिसकेको हुन्छ। शैक्षिक प्रमाणपत्र, जन्मदर्ता र अनुभवका कागजात रोजगार प्रस्ताव आउनासाथ प्रमाणीकरणमा पठाउनुहोस्। प्रमाणीकरणको विस्तृत क्रम युरोप नियोगका लागि मागपत्र र कागजात प्रमाणीकरण मा छ।

दोस्रो गल्ती श्रम स्वीकृति हो। क्रोएसियाको अनुमति र भिसा दुवै हातमा भए पनि नेपालबाट वैधानिक रूपमा जान वैदेशिक रोजगार विभागको श्रम स्वीकृति चाहिन्छ। यसबिना गएको कामदार कल्याणकारी कोष र बीमाको दायराभन्दा बाहिर पर्छ, र पछि विवाद हुँदा उजुरीको आधार कमजोर हुन्छ। यसको प्रक्रिया नेपालबाट युरोपका लागि श्रम स्वीकृति मा छ।

तेस्रो गल्ती पासपोर्टको म्याद हो। दिल्लीमा भिसा दर्ता गर्दा पासपोर्टको बाँकी अवधि पुग्नुपर्छ, र काठमाडौंमा नवीकरण गर्न फर्कनुपर्दा दूतावासको अपोइन्टमेन्ट गुम्छ। प्रस्ताव स्वीकार गर्नुअघि नै पासपोर्टको म्याद, नामको हिज्जे र शैक्षिक प्रमाणपत्रको नाम एउटै छ कि छैन भनी मिलाउनुहोस्: नामको फरक हिज्जेले प्रमाणीकरणको दोस्रो चरणमै फाइल रोकिन्छ।

पुगेपछिका दुई मिति

भिसा लिएर क्रोएसिया पुगेपछि दुई वटा घडी सँगै सुरु हुन्छन्। MUP का अनुसार बसाइ स्वीकृत भएको विदेशी नागरिकले देश प्रवेश गरेको १५ दिनभित्र सम्बन्धित प्रहरी प्रशासनमा बसोबासको ठेगाना दर्ता गराउनुपर्छ, र बास उपलब्ध गराउने पक्षले, होटेल होस् वा रोजगारदाता आफैंले राखेको आवास, कामदार आइपुगेको २४ घण्टाभित्र फाराम 16a बुझाउनुपर्छ। ठेगाना दर्ता नभएसम्म बायोमेट्रिक बसोबास कार्ड छापिँदैन।

दोस्रो मिति रोजगारदाता फेर्ने अधिकारसँग जोडिएको छ। Zakon o strancima को धारा 103.d (Narodne novine 55/2026, २०२६ जुन ४ देखि लागू) अनुसार पहिलो रोजगारदातासँग छ महिना काम गरेपछि मात्र अर्को कम्पनीमा सर्न पाइन्छ, र त्यो निवेदन नयाँ रोजगारदाताले दिन्छ। तलब नतिरिएको वा शोषणजन्य अवस्थाबारे कारबाही सुरु भएको अवस्थामा भने छ महिना कुर्नु पर्दैन।

क्रोएसियाको फाइल दुई देशका पाँच निकायबाट गुज्रन्छ, र समयरेखा सबैभन्दा ढिलो निकायले तय गर्छ। रोजगारदाताका लागि व्यावहारिक तरिका पछाडिबाट गणना गर्नु हो: काम सुरु हुने मितिबाट दिल्लीको अपोइन्टमेन्ट, त्यहाँबाट प्रमाणीकरण, र त्यहाँबाट MUP को निवेदन मिति निकाल्नुहोस्। नेपाल कोरिडोरमा हामी कुन चरणमा के जाँच्छौं भन्ने रोजगारदाताका लागि पृष्ठमा छ।