Промена на работодавач кај странски работник: зошто дозволата не се пренесува

Дозволата за вработување на странец е врзана за конкретен работодавач и конкретна позиција. Според Законот за вработување и работа на странци, консолидиран текст во „Службен весник“ бр. 217/2015 и 163/2021, странецот смее да биде вработен само кај работодавачот кој го поднел барањето. Преминот кај друг работодавач значи нова работна дозвола и измена на дозволата за престој, со целосна постапка пред Агенцијата за вработување на РСМ и МВР.

Што точно значи врзувањето за работодавач

Кога МВР ќе издаде решение, во него стојат две работи што често се читаат како формалност: името на работодавачот и работното место. Тие не се описни податоци, тие се содржината на овластувањето. Работник со важечка дозвола што утре почнува кај друга фирма, на иста позиција и со иста плата, нема правен основ за таа работа, иако картичката во неговиот џеб важи уште десет месеци.

Внатрешното преместување кај ист работодавач е поинаков случај и често се чита погрешно. Членот 7 став 4 точка 2 ја одзема и ја поништува дозволата ако странецот врши работа различна од онаа за која дозволата е издадена, но ставот 5 од истиот член го исклучува тоа кога работникот, во периодот на важноста на дозволата за престој, е ангажиран кај истиот работодавач на друго работно место на иста или повисока позиција од претходната. Преместување од магационер во возач кај истата фирма затоа не е автоматски прекршок; преминот кај друга фирма е.

Со измените на Законот за странци е воведена единствена дозвола за престој и работа, што ја спои документацијата во еден документ. Прегледот на измените на lblaw.com.mk е јасен за границата на таа новина: спојувањето на документите не го укинува врзувањето за работодавачот. Еден документ наместо два не значи и слободно движење помеѓу работодавачи.

Второто нешто што често се превидува е дека новиот ангажман не смее да почне пред решението. Работењето во меѓупериодот, додека барањето е во постапка, е нелегално вработување и за двете страни, и е точката на која инспекцискиот наод најлесно се пишува.

Циклусот што го поминува новиот работодавач

Новиот работодавач не наследува ниту еден чекор од претходниот. Целиот редослед се повторува од почеток, според документацијата на АВРСМ за 2026 година.

Паралелно со тоа, претходниот работодавач има своја обврска. Тој мора да ја пријави одјавата и престанокот на работниот однос. Ако тоа изостане, во системот на АВРСМ работникот истовремено стои како вработен кај две фирми и двете досиеја се судираат. Тоа не е техничка непријатност, тоа е причина новото барање да застане додека состојбата не се исчисти, а роковите од 30 дена во меѓувреме течат.

Обврската на претходниот работодавач има свој рок и свој износ. Ако работниот однос е прекинат пред истекот на важноста на работната дозвола, дозволата се враќа на органот што ја издал во рок од 30 дена (член 7 став 7), а за пропуштено враќање законот пропишува глоба од 2.000 евра во денарска противвредност за работодавач правно лице и 30 отсто од тој износ за одговорното лице кај работодавачот (член 25). Агенцијата за вработување решава за одземањето во рок од три дена од дознавањето за основот и го известува Министерството за внатрешни работи. Со тоа старото одземање и новото барање се движат низ истите два органа во иста недела, што е причината редоследот да не трпи импровизација.

Обемот на постапката во земјата е познат. Според податоците на АВРСМ пренесени преку slobodnaevropa.mk, во 2024 година Агенцијата обработила 8.912 барања поврзани со работни дозволи и уредување привремен престој на странци, а работна дозвола добиле 784 странци. Секој премин кај нов работодавач влегува во истиот тек на предмети како и секое прво вработување.

Како да го планирате преминот

Планирањето оди наназад од датумот на кој работникот смее да почне, не од датумот на кој сте се договориле. Прво се обезбедува одјавата кај стариот работодавач, потоа се поднесува свежо барање за посредување до АВРСМ, па се чека мислењето и решението на МВР. Договорот за вработување со новиот работодавач се потпишува со датум на почеток што доаѓа по решението, а не пред него.

Мислењето на Агенцијата и тестот на пазарот на труд се опишани во мислење на АВРСМ, редоследот на целата постапка во дозвола за престој и работа за странец, а пријавата на почетокот на работата во пријава на почеток на работа.

Кратко: дозволата не патува со работникот, таа останува со работодавачот што ја побарал. Работодавач што го третира преминот како административна забелешка губи недели, а во најлошиот случај и инспекциски наод. Преземањето работник од друга фирма значи два календара наеднаш: враќањето на старата дозвола во рок од 30 дена и свежо барање за посредување што при поднесувањето не смее да биде постаро од 30 дена.