Пријава на почеток на работа на странец во Северна Македонија

Дозволата не го внесува работникот во системот. Тоа го прави пријавата. Членот 13 став 3 од Законот за работните односи бара работодавачот да поднесе електронски образец М1 или М2 до Агенцијата за вработување еден ден пред работникот да стапи на работа. Членот 84 од Законот за странци го врзува истото за рок од 90 дена од мислењето.

Двата закона тука се преклопуваат, а работодавачот ги исполнува двете обврски со иста постапка, во иста служба. Пропустот не се гледа веднаш. Работникот доаѓа, работи, се плаќа, а неправилноста излегува на виделина дури при инспекциски надзор или при барање за продолжување на дозволата, кога се проверува дали пријавата воопшто постоела.

Роковите што течат паралелно

Членот 16 став 6 од Законот за вработување и работа на странци, Службен весник 217/2015 и 163/2021, ги дели роковите според видот на ангажманот. Кај засновање работен однос пријавата се врши во рок од еден ден од почетокот на работата. Кај ангажман што не е работен однос, пријавата оди еден ден пред почетокот на извршувањето на работата. Кај итните услуги од членот 15, пријавата се врши во рок од три дена по пристигнувањето на странецот во земјата.

Законот за работните односи поставува построг рок за истиот настан. Членот 13 став 3 бара М1 или М2 еден ден пред стапувањето на работа, а за итни и неодложни работи најмалку еден час пред стапувањето. Членот 13 став 7 го кажува тоа без простор за толкување: работникот не смее да стапи на работа пред да се склучи договорот за вработување и пред работодавачот да го пријави во задолжително социјално осигурување. Заверена фотокопија од пријавата му се врачува на работникот во рок од три дена од стапувањето на работа.

Рокот од 90 дена и што се случува кога ќе истече

Најскапиот рок во целата постапка не е рокот на органот туку рокот на работодавачот. Членот 84 став 2 од Законот за странци бара одговорното лице кај правниот субјект да ја пријави работата најдоцна во рок од 90 дена од денот на издавањето на мислењето од Агенцијата. Членот 16 став 7 од Законот за вработување и работа на странци ја пропишува последицата: ако пријавата изостане во тој рок, се смета дека со странецот не е заснован работен однос ниту склучен договор за работа, и Агенцијата го известува Министерството за внатрешни работи.

Со тоа предметот што поминал две позитивни одлуки завршува празен. Работодавачот не добива решение за одбивање, туку тивко губење на основата, а Агенцијата според членот 84 став 3 квартално ги пренесува до МВР токму ваквите случаи. Сценариото е типично кај коридори со долго патување: мислењето е издадено во март, визата и летот се средуваат во јуни, работникот слетува во јули, а рокот истекол во јуни.

Обврската не завршува со доаѓањето. Членот 16 став 9 бара образецот за пријава да се чува во главното место на дејноста, а кај теренска работа на градилиштето каде што работи странецот. Членот 16 став 12 бара завршувањето на работата да се регистрира во рок од 30 дена од настанувањето на основот за престанок, а ставот 14 бара одјава најдоцна три дена по престанокот на работата. Кај социјалното осигурување, членот 13 став 11 од Законот за работните односи му дозволува на работникот сам да побара одјава преку записник од инспектор ако работодавачот не ја изврши во рок од осум дена.

Што гледа контролата

Агенцијата не чека пријава. Членот 17 од Законот за вработување и работа на странци ја обврзува месечно да ги обработува податоците за пријава и одјава на работа на странци, да ги спореди со издадените дозволи по намени, и за резултатите да ги извести Министерството за труд и социјална политика и Државниот инспекторат за труд. Членот 22 додава уште една спојка: Агенцијата испраќа месечни извештаи до Управата за јавни приходи за работодавачите што вработиле странци.

Значи, несовпаѓањето меѓу издадено мислење и непостоечка пријава не е податок што лежи во некоја фиока. Тој се вкрстува секој месец и патува до два органа што вршат надзор. Распонот на глобите што следуваат е разработен во инспекцијата и глобите, а условите под кои воопшто се стигнува до мислење во мислењето од Агенцијата.

Работодавачите што вработуваат од Непал, Индија и Филипини најчесто го губат рокот од 90 дена поради чекање на виза, а не поради небрежност; како Werklist го планира тој календар е опишано на страницата за работодавци. Редоследот на целата постапка стои во постапката за дозвола.

Пријавата е најевтиниот чекор во постапката и најскапиот кога ќе се пропушти. Кој го внесува датумот на мислењето во календар со потсетник на шеесеттиот ден, обично не стигнува до деведесеттиот.