Продолжување на дозволата за престој заради работа во Северна Македонија

Продолжувањето е нова постапка со сопствени рокови, не автоматско продолжување на постоечкото решение. Членот 79 став 2 од Законот за странци бара барањето да се поднесе најрано 30 дена пред истекот на привремениот престој, а најдоцна 15 дена по истекот. Министерството за внатрешни работи решава во рок од 30 работни дена.

Прозорецот е тесен од двете страни. Барање поднесено 45 дена пред истекот е предвремено, а барање поднесено 20 дена по истекот е задоцнето. Помеѓу нив стои период од околу шест недели во кој постапката смее да започне, и тој период е единствената сигурна точка во планирањето.

Роковите и правото на престој додека тече постапката

Секое продолжување, според членот 79 став 1 и 2, не може да биде подолго од една година. Членот 79 став 3 го решава прашањето што најмногу ги загрижува работодавачите: странецот што поднел барање во пропишаниот рок смее да остане во земјата до донесувањето конечна одлука, а МВР за тоа му издава посебна потврда. Работникот со таква потврда не е во нелегален престој додека предметот се решава.

Постои и одредба што ретко се чита однапред. Членот 79 став 4 пропишува дека привремениот престој нема да се продолжи ако се утврди дека странецот неоправдано не престојувал во земјата подолго од една четвртина од рокот за кој му е дозволен престојот. Кај едногодишна дозвола тоа е околу три месеци отсуство. Работник што замина дома на подолг одмор преку зимскиот застој на производството, може да го изгуби продолжувањето поради отсуство, не поради работа.

Што дополнително се проверува при продолжување

Продолжувањето не ги повторува истите проверки како првото барање. Членот 85 став 2 воведува две нови: покрај доказите од членовите 87, 89 и 91, Агенцијата проверува дали во времето на претходно регулираниот престој заради работа била извршена пријава на работата на странецот во Агенцијата, и дали е подмирена обврската за социјално осигурување во Република Северна Македонија, односно дали е доставен дополнителен доказ за социјално и здравствено осигурување кај упатените работници.

Тоа значи дека пропуштената пријава од првата година излегува на виделина во втората. Работник што работел цела година без уредна пријава добива негативно мислење при продолжување, а работодавачот дознава за проблемот во моментот кога најмалку може да го поправи. Механиката на пријавата е разработена во пријавата на почеток на работа.

Од друга страна, продолжувањето носи и олеснување. Членот 86 став 3 од истиот закон го исклучува врзувањето со состојбата на пазарот на трудот за странци што повеќе од една година работат кај ист работодавач и на исто работно место. Втората година не бара нова проверка на домашната понуда, што ја скратува подготовката за неколку недели. Обемот на таа проверка при првото барање е опишан во мислењето од Агенцијата.

Зошто продолжувањата го определуваат просторот за нови доаѓања

Продолжувањата не се надвор од квотата, туку прв приоритет во неа. Членот 6 од Законот за вработување и работа на странци ја дели квотата по приоритети: прво важечките работни дозволи, потоа дозволите по ратификувани меѓународни договори, и дури на трето место новите дозволи и дозволите за привремен престој заради работа.

Одлуката на Владата за 2026 година го покажува тоа во бројки: од 9.750 дозволи за вработување, 5.250 се за продолжување, а 4.500 за нови ангажмани. Работодавач што планира тим од дваесет луѓе за втора година, со самото продолжување зазема дваесет места што нема да бидат достапни за нови доаѓања. Целата распределба е разработена во квотата за 2026, а редоследот на првата постапка во постапката за дозвола.

Кај коридорите од Непал, Индија и Филипини втората година е и точката во која се решава дали ангажманот станува траен или екипата се менува; како Werklist го води тој календар е опишано на страницата за работодавци.

Продолжувањето е поевтино од првото барање само за работодавачот што уредно ја водел првата година. За сите други, тоа е ревизија со задоцнет наод.