Минимална плата и еднаков третман на странски работници во 2026

Минималната плата за периодот март 2026 до февруари 2027 изнесува 38.507 денари бруто, односно 26.046 денари нето, според објавата на УЈП за новата висина. Истиот износ важи и за странски работник. Законот за работни односи не дозволува послаби услови поради државјанство, а Државниот инспекторат за труд го проверува тоа на платниот список, не во договорот.

Од што е пресметан износот за 2026

Новата висина не е политичка одлука на слободна рака, туку резултат на формула. Порастот е пресметан од растот на просечната исплатена бруто плата во 2025 година од 9,6 отсто и од годишната инфлација од 4,1 отсто, како што стои во објавата за минималната плата за 2026 година. Затоа износот се менува со март, а не со јануари, и важи до февруари следната година.

Втората улога на овој износ е фискална. Минималната плата е и најниска основица за пресметка на придонеси. Тоа значи дека работодавач што пријавил пониска основица за странски работник веднаш се гледа во УЈП, бидејќи пресметката не поминува под прагот без да остави трага. Потплатувањето на странец не е прашање само на договор меѓу две страни, туку разлика што системот ја забележува секој месец.

Што значи еднаков третман во практика

Еднаквиот третман не се исцрпува со износот на платата. Договорот за вработување на странецот подлежи на истите одредби од Законот за работни односи, пречистен текст од 2023 година, што важат и за домашен работник: работно време, прекувремена работа, дневен и неделен одмор, годишен одмор и заштита при отказ. Клаузула што му дава на странскиот работник пократок годишен одмор или поголем број работни часови е ништовна, независно од тоа што работникот ја потпишал.

Три примери каде разликата најчесто се провлекува:

• Прекувремената работа се плаќа по истиот додаток како кај домашните работници, а не се покрива со паушален износ во платата.
• Трошокот за сместување или превоз не смее да ја намали платата под минималната; тој е одделна ставка, не одбивка од основицата.
• Пробниот период и отказните рокови се исти, па подолг пробен период за странец е повреда на истиот закон.

Што спојува инспекторот на платниот список

Инспекциската контрола не чита само еден документ. Таа споредува три извори и бара тие меѓусебно да се совпаѓаат.

Несовпаѓање во било кој од трите е прекршок. Најчестиот наод не е скриена готовина, туку обична недоследност: договорот гласи на 42.000 денари, пријавата стои на минималната основица, а исплатата е трета бројка. Втор чест наод е изостанат датум на почеток во пријавата кај АВРСМ, каде работникот работел две недели пред записот.

Има и временска димензија што работодавачите ја пропуштаат. Износот од 38.507 денари бруто важи од март 2026 година, па договор склучен во јануари по стариот износ мора да биде усогласен со мартовската исплата, без анекс да се чека до крајот на годината. Инспекторот ја гледа исплатата за март, не датумот на потпишување на договорот. Кај странски работник тоа е чувствително, бидејќи договорот што бил приложен во постапката пред МВР носи стар износ, а платниот список мора да носи нов.

Она што следи по наодот е пропишано во Законот за минимална плата („Службен весник“ бр. 11/2012, со последни измени во 41/2022). Инспекторот му забранува на работодавачот да врши дејност 15 дена, му наредува на вработените да им ја исплати минималната плата и придонесите од плата, и поднесува барање за поведување прекршочна постапка. За време на забраната работодавачот е должен да ја исплаќа минималната плата и придонесите, а по истекот на забраната не смее да го намали бројот на вработените во наредните три месеци. Глобата за неисплатена минимална плата оди од 300 до 400 евра за микро и мал работодавач правно лице, од 500 до 600 евра за среден и од 800 до 1.000 евра за голем, плус 150, 300 или 400 евра за одговорното лице според големината на работодавачот.

Санкциите и текот на контролата ги опишуваме во инспекција и глоби, обврската за пријава во пријава на почеток на работа, а редоследот на дозволата во дозвола за престој и работа за странец.

За планирање на 2026 година, земете 38.507 денари бруто како под на секоја пресметка, проверете дали пријавената основица кај АВРСМ е идентична со договорот, и потврдете дека исплатата во УЈП ја покажува истата бројка. Тие три проверки траат помалку од еден работен ден. Забраната за вршење дејност од 15 дена трае три работни недели.