विदेशबाटै पुनः श्रम स्वीकृति कसरी लिने

करार नवीकरण भएको वा उही रोजगारदातासँग अवधि थपिएको कामदारले नेपाल नफर्की पुनः श्रम स्वीकृति लिन सक्छ। आवेदन feims.dofe.gov.np मा राहदानी नम्बरबाट खोलिन्छ, कागजात स्क्यान गरेर चढाइन्छ, र गन्तव्य देश हेर्ने नेपाली नियोग छानिन्छ। बीमा, सामाजिक सुरक्षा कोष र कल्याणकारी कोषको रकम Connect IPS, eSewa वा Khalti बाट तिरिन्छ।

यो सुविधा नयाँ होइन तर धेरैलाई थाहा छैन। रातोपातीले वैदेशिक रोजगार विभागको तथ्याङ्क उद्धृत गर्दै आर्थिक वर्ष २०८०।०८१ मा युरोपका लागि जारी ५०,७४९ श्रम स्वीकृतिमध्ये १७,१०२ नवीकरण भएको जनाएको छ। अर्थात् हरेक तीन स्वीकृतिमध्ये एक पहिले नै विदेशमा रहेको कामदारको हो।

प्रणालीमा फाइल कसरी खुल्छ

बहराइनको मनामास्थित नेपाली राजदूतावासले सन् २०२३ मे १५ देखि अनलाइन नवीकरण सुरु गर्दा प्रकाशित सूचनामा पूरा क्रम खुलाइएको छ, र त्यही क्रम अन्य नियोगमा पनि लागू हुन्छ।

1. लगइन। feims.dofe.gov.np को वैदेशिक रोजगार खण्डमा राहदानी नम्बर र पासवर्ड हालेर प्रवेश गर्नुहोस्। पासवर्ड बिर्सिएमा सम्बन्धित नियोगको इमेलमा अनुरोध पठाउन सकिन्छ।
2. प्रोफाइल पूरा गर्ने। नाम, ठेगाना र सम्पर्क विवरण राहदानीसँग अक्षरशः मिल्नुपर्छ।
3. कागजात चढाउने। हरेक फाइल JPEG, PNG वा PDF ढाँचामा र ५ MB भन्दा सानो हुनुपर्छ।
4. कार्यालय छान्ने। आवेदन बुझाउँदा गन्तव्य देश हेर्ने नेपाली नियोग छान्नुपर्छ।
5. शुल्क तिर्ने। तीनवटै रकम विद्युतीय माध्यमबाट तिरेपछि रसिद प्रणालीमै बस्छ।

माग गरिने कागजात यी हुन्।

बायोमेट्रिक नभएको फाइल अघि बढ्दैन

मनामाको सूचनाले एउटा सर्त स्पष्ट भन्छ। वैदेशिक रोजगार कार्यालयमा पहिले नै आँखा वा औँठाछापको बायोमेट्रिक दर्ता भएको हुनुपर्छ। दर्ता नभएको कामदारले अनलाइन नवीकरण गर्न सक्दैन।

यो सर्तले कसलाई छुन्छ भन्ने बुझ्न जरुरी छ। नेपालबाट श्रम स्वीकृति लिएर गएको कामदारको बायोमेट्रिक पहिल्यै लिइसकिएको हुन्छ। तर भ्रमण भिसा वा अध्ययन भिसामा गएर पछि काम सुरु गरेको, वा छिमेकी देश हुँदै गएको कामदारको दर्ता हुँदैन। त्यस्तो अवस्थामा नेपाल फर्केर दर्ता गराउनुपर्ने हुन्छ, र त्यो यात्रा नै सबैभन्दा महँगो चरण बन्न सक्छ। सुरुमै कानुनी बाटो रोज्नुको एउटा व्यावहारिक कारण यही हो, र त्यो बाटोको पूरा क्रम श्रम स्वीकृति कसरी लिने मा छ।

नियोगले दिने सेवा पनि असीमित छैन। मनामाको राजदूतावासले आवेदनको चापअनुसार दैनिक १० वटा टोकन दिने व्यवस्था गरेको थियो। अरू नियोगमा पनि यस्तै सीमा हुन सक्छ, त्यसैले भिसा सकिने अन्तिम हप्तासम्म पर्खनु जोखिमपूर्ण हुन्छ।

कति तिर्नुपर्छ र के बिर्सिन्छ

नवीकरणमा पनि तीनवटै शीर्षक तिर्नुपर्छ। वैदेशिक रोजगार विभागका अनुसार बीमा १८ देखि ३५ वर्षका लागि रु. ३,७०८, ३६ देखि ५० वर्षका लागि रु. ४,९३१ र ५१ देखि ६४ वर्षका लागि रु. ९,४६३ छ। सामाजिक सुरक्षा कोष रु. २,३०८ छ। कल्याणकारी कोषमा तीन वर्षसम्मको करारका लागि रु. १,५०० र तीन देखि दश वर्षको करारका लागि रु. २,५०० लाग्छ।

eSewa ले प्रकाशित निर्देशिकाअनुसार कल्याणकारी कोषको रकम व्यक्तिले राहदानी नम्बरबाट र इजाजतपत्रप्राप्त कम्पनीले राहदानी नम्बरसँगै लगत नम्बर राखेर तिर्न सक्छ, र भुक्तानीपछि PDF रसिद तत्कालै झिक्न मिल्छ। त्यो रसिद सुरक्षित राख्नुहोस्। कोषबाट पछि आर्थिक सहायता दाबी गर्दा यही अभिलेख चाहिन्छ, र कोष तथा बीमाले के के समेट्छ भन्ने कल्याणकारी कोष र बीमा मा छ।

नवीकरण भनेको पुरानै फाइलको निरन्तरता हो भन्ने बुझाइ गलत हो। रोजगारदाता फेरिएको छ भने त्यो नवीकरण होइन, नयाँ फाइल हो। पद वा तलब फेरिएको छ भने नयाँ करार चढाउनुपर्छ। देश फेरिएको छ भने पनि नयाँ स्वीकृति चाहिन्छ। विभागको सार्वजनिक जानकारीअनुसार अघिल्लो स्वीकृतिको म्याद सकिएमा, देश वा रोजगारदाता फेरिएमा र करारको अवधि सकिएमा पुनः स्वीकृति लिनैपर्छ।

अर्को बिर्सिने कुरा मिति हो। भिसा वा बसोबास अनुमतिको म्याद र श्रम स्वीकृतिको म्याद एउटै दिन सकिँदैनन्। दुवैको मिति छुट्टै टिपेर राख्नुहोस्, र जुन पहिले सकिन्छ त्यसकै एक महिनाअघि प्रक्रिया सुरु गर्नुहोस्। संस्थागत र व्यक्तिगत फाइलमा नवीकरणको जिम्मेवारी कसको हुन्छ भन्ने फरक संस्थागत र व्यक्तिगत श्रम स्वीकृति मा छ।

नियोगमा पालो नपाएर वा कागजात नपुगेर म्याद नाघेको अवस्थामा कामदार गन्तव्य देशमा वैध रहे पनि नेपालको अभिलेखमा भने अवैध देखिन्छ। त्यसपछि बीमा दाबी र कोषको सहायता दुवैमा प्रश्न उठ्छ। म्याद नाघेको अवस्थामा हतार गरेर बिचौलियासँग कुरा गर्नुभन्दा सिधै नियोगमा लिखित निवेदन दिनु उपयुक्त हुन्छ।

विदेशमै बसेर स्वीकृति नवीकरण गर्न मिल्ने व्यवस्थाले हवाई टिकट र बिदाको खर्च जोगाउँछ। त्यो सुविधा लिन भने बायोमेट्रिक दर्ता, कागजातको आकार र नियोगको पालो तीनवटै पहिल्यै मिलेको हुनुपर्छ। युरोपमा कामदारको करार नवीकरण हुँदा रोजगारदाताले बोक्ने कागजी जिम्मेवारी रोजगारदाताका लागि पृष्ठमा उल्लेख छ।