Пријава на странски работник во задолжително социјално осигурување: М1/М2, ЗО-1 и роковите

Странскиот работник влегува во задолжителното социјално осигурување преку два одделни чекора. Работодавачот поднесува електронски образец М1 или М2 преку системот на Агенцијата за вработување, а потоа пријава на образец ЗО-1 во подрачната служба на Фондот за здравствено осигурување. Вториот чекор има рок од осум дена од засновањето на работниот однос.

Без ЕМБГ нема пријава

Редоследот паѓа ако единствениот матичен број недостасува. ЕМБГ на странецот го генерира Министерството за внатрешни работи и е испечатен на биометриската картичка за престој. Сите формулари за осигурување го бараат тој број како идентификатор, па додека картичката не е подигната, ниту М1/М2 ниту ЗО-1 не може да се поднесат. Работодавачите што го планираат првиот работен ден за истиот ден кога работникот слетува, наеднаш немаат со што да го пријават во осигурување.

Образецот М1/М2 е пријава односно одјава во задолжително социјално осигурување и ги покрива сите три гранки заедно, пензиското и инвалидското осигурување, здравственото осигурување и осигурувањето во случај на невработеност. Тој се пополнува електронски и се печати од системот на Агенцијата за вработување, согласно Законот за евиденциите во областа на трудот („Службен весник на РМ“ бр. 16/2004). Истиот образец се користи и при престанок на работниот однос, со што работодавачот го одјавува работникот.

Пријавата за задолжително здравствено осигурување се поднесува одделно, во подрачната служба на Фондот за здравствено осигурување на Северна Македонија. ФЗОМ во своето упатство за стекнување на својство на осигурено лице поставува рок од осум дена од денот на засновање на работниот однос. Формуларот е ЗО-1 и Фондот објавува посебно упатство за неговото пополнување. Со таа пријава се утврдува својството на осигурено лице, и правото на здравствена заштита тече од тој момент.

Двата обрасца еден до друг

Покрај овие два, работодавачот поднесува и пријава на почеток на работа во центарот за вработување каде е регистрирано друштвото. Тоа е обврска од Законот за вработување и работа на странци, консолидиран текст во „Службен весник“ бр. 217/2015 и 163/2021 објавен од Министерството за труд и социјална политика, и ги носи најтешките последици ако изостане. Деталите и роковите се дадени во пријавата на почеток на работа.

Што се случува ако еден чекор изостане

Ако пријавата на почеток на работа не се поднесе, законот пропишува дека се смета оти работниот однос не е ни заснован, а Агенцијата за вработување го известува Министерството за внатрешни работи. Тоа не е административна забелешка. МВР ја држи одлуката за привремениот престој, а основот за тој престој е токму вработувањето, па пропуштената пријава го поткопува документот од кој зависи престојот на работникот.

Ако ЗО-1 задоцни надвор од осумдневниот рок, работникот нема својство на осигурено лице во тој период. Секоја посета на лекар во тие денови се плаќа приватно, а трошокот вообичаено се враќа кај работодавачот. Ова најчесто се случува кај групни доаѓања, каде дваесет работници слетуваат во ист ден, картичките за престој излегуваат на рати и една подрачна служба добива дваесет досиеја одеднаш.

Практичното правило е да се брои нанапред од датумот на биометриската картичка, не од датумот на потпишување на договорот. Прво картичката и ЕМБГ, потоа М1/М2 и пријавата на почеток на работа, потоа ЗО-1 во рок од осум дена. Инспекциските последици од пропуштен чекор се опишани во инспекцијата и глобите, а самата дозвола што стои во основата на сето ова е разработена во постапката за дозвола за работа.

Досието за осигурување е последниот дел од постапката за вработување и токму затоа најчесто останува без сопственик во компанијата. Кога еден човек од кадровската служба ги води сите три обрасца по иста листа, роковите се држат. Најсигурната листа почнува од датумот на картичката и има три реда: М1 или М2, пријавата на почеток на работа, и ЗО-1 во рок од осум дена.