Ψηφιακή κάρτα εργασίας στην Ελλάδα: τι σημαίνει για έναν εργοδότη με εργαζόμενους τρίτων χωρών

Η ψηφιακή κάρτα εργασίας καταγράφει σε πραγματικό χρόνο πότε ξεκινά και πότε τελειώνει η βάρδια κάθε εργαζομένου, μέσω του ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ. Θεσμοθετήθηκε με τον ν. 4808/2021. Για έναν εργοδότη με προσωπικό από τρίτες χώρες η υποχρέωση είναι ίδια με κάθε άλλο εργαζόμενο, αλλά η προετοιμασία είναι μεγαλύτερη, επειδή προηγούνται ΑΜΚΑ, ΑΦΜ και απογραφή.

Τι ακριβώς επιβάλλει ο νόμος

Το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης περιγράφει την κάρτα ως μηχανισμό μέτρησης του πραγματικού χρόνου εργασίας. Ο εργαζόμενος χτυπά έναρξη όταν προσέρχεται και λήξη όταν αποχωρεί, και το σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ λαμβάνει το γεγονός με μέγιστη καθυστέρηση 15 λεπτών, σύμφωνα με τις οδηγίες της Επιθεώρησης Εργασίας. Η καθυστέρηση αυτή δεν είναι περιθώριο ανοχής για την ώρα προσέλευσης, είναι τεχνικό περιθώριο διαβίβασης.

Η εφαρμογή ξεκίνησε την 1η Ιουλίου 2022 σε τράπεζες και σε σούπερ μάρκετ άνω των 250 εργαζομένων, και επεκτάθηκε σταδιακά σε όλους τους κλάδους, όπως καταγράφει το ypergasias.gov.gr. Ένας εργοδότης στη μεταποίηση, στα ξενοδοχεία ή στις κατασκευές που υπέθεσε ότι η υποχρέωση αφορά μόνο μεγάλες αλυσίδες, βρίσκεται σήμερα εντός πεδίου.

Δύο σημεία ξεχωρίζουν στην καθημερινή τήρηση. Πρώτο, τα στοιχεία μέτρησης του χρόνου εργασίας τηρούνται τουλάχιστον 10 έτη και ο ίδιος ο εργαζόμενος έχει πρόσβαση σε αυτά, κατά το Υπουργείο Εργασίας. Δεύτερο, η υπερεργασία και η υπερωρία δηλώνονται στο ΕΡΓΑΝΗ πριν πραγματοποιηθούν, όχι εκ των υστέρων, όπως επισημαίνει η Επιθεώρηση Εργασίας. Η εκ των υστέρων τακτοποίηση μιας βάρδιας που ήδη έγινε είναι παράβαση, ακόμη και αν ο εργαζόμενος πληρωθεί κανονικά.

Τι προηγείται για έναν εργαζόμενο τρίτης χώρας

Η κάρτα δεν ενεργοποιείται σε κενό. Ο εργαζόμενος πρέπει πρώτα να υπάρχει ως ασφαλισμένος στα μητρώα. Αυτό σημαίνει ΑΜΚΑ από ΚΕΠ ή από γραφείο ΑΜΚΑ, ΑΦΜ από την ΑΑΔΕ και απογραφή στο Μητρώο Ασφαλισμένων του e-ΕΦΚΑ. Χωρίς αυτά ο εργοδότης δεν υποβάλλει έγκυρα ΑΠΔ και δεν ενεργοποιεί ψηφιακή κάρτα στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.

Στην πράξη το κενό εμφανίζεται την πρώτη εβδομάδα. Ο εργαζόμενος έχει φτάσει, η άδεια διαμονής βρίσκεται σε εξέλιξη, το συνεργείο τον περιμένει, αλλά ο αριθμός μητρώου δεν έχει αποδοθεί ακόμη. Η βάρδια δουλεύεται και δεν καταγράφεται. Αυτή η μία βάρδια είναι ακριβώς το είδος εύρημα που εντοπίζει ένας έλεγχος. Η ασφαλής σειρά είναι τα μητρώα πρώτα, η ημερομηνία έναρξης δεύτερη.

Τι κοστίζει μια παράβαση

Το Υπουργείο Εργασίας, με βάση τον ν. 5053/2023, προβλέπει πρόστιμα 2.000 έως 3.000 ευρώ ανά εργαζόμενο για επιμέρους παραβάσεις των διατάξεων της ψηφιακής κάρτας και έως 10.500 ευρώ ανά εργαζόμενο όταν η κάρτα δεν έχει ενεργοποιηθεί καθόλου. Το κρίσιμο είναι ότι το ποσό υπολογίζεται ανά εργαζόμενο. Ένα συνεργείο δώδεκα ατόμων χωρίς ενεργοποιημένες κάρτες δεν παράγει ένα πρόστιμο, παράγει δώδεκα.

Ο έλεγχος της Επιθεώρησης Εργασίας συγκρίνει τρία πράγματα: ποιος βρίσκεται φυσικά στον χώρο, ποιος εμφανίζεται ενεργός στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ εκείνη τη στιγμή και τι δείχνει το ωράριο που έχει δηλωθεί. Για εργαζόμενους τρίτων χωρών προστίθεται και ο έλεγχος του τίτλου διαμονής. Οι συνέπειες της παράτυπης απασχόλησης περιγράφονται στον οδηγό για την Επιθεώρηση Εργασίας και τα πρόστιμα, και η προηγούμενη διαδικασία έγκρισης στον οδηγό για τη μετάκληση Ε.4.

Δύο πρακτικά μέτρα μειώνουν τον κίνδυνο. Το πρώτο είναι η εκπαίδευση στη γλώσσα του εργαζομένου, ώστε το χτύπημα της κάρτας να μην εξαρτάται από ελληνικά που δεν μιλά ακόμη. Το δεύτερο είναι ένας υπεύθυνος ανά βάρδια που ελέγχει στο τέλος της ημέρας ποιες καταγραφές λείπουν, αντί να το ανακαλύψει ο λογιστής στο τέλος του μήνα. Το συνολικό βάρος αυτών των εργασιών αποτυπώνεται στο κόστος πρόσληψης εργαζομένου τρίτης χώρας.

Η ψηφιακή κάρτα δεν δημιουργεί νέο δίκαιο για το ωράριο. Κάνει ορατό το ωράριο που ήδη ίσχυε. Για τις επιχειρήσεις που απασχολούν προσωπικό από τρίτες χώρες αυτό σημαίνει ότι η οργάνωση των μητρώων και των βαρδιών πρέπει να είναι έτοιμη πριν φτάσει ο πρώτος εργαζόμενος. Περισσότερα για τη διαδικασία απασχόλησης στην Ελλάδα θα βρείτε στη σελίδα για εργοδότες.