Ανανέωση άδειας διαμονής για εργασία στην Ελλάδα και τι ελέγχεται

Η ανανέωση της άδειας διαμονής για εργασία υποβάλλεται κατά το άρθρο 11 του ν. 5038/2023 στη Διεύθυνση Αλλοδαπών και Μετανάστευσης. Η υπηρεσία ελέγχει αν εκπληρώθηκαν οι φορολογικές υποχρεώσεις και αν υπήρξε ενεργή ασφαλιστική ικανότητα κατά τη διάρκεια της προηγούμενης άδειας. Το παράβολο είναι 150 ευρώ και το πληρώνει ο εργαζόμενος.

Ποιος νόμος ισχύει και από πότε

Ο Κώδικας Μετανάστευσης, ν. 5038/2023, δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α' 81 της 1.4.2023 και τέθηκε σε πλήρη εφαρμογή στις 31.3.2024, όπως αναφέρει το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου. Οι άδειες που εκδόθηκαν υπό τον προηγούμενο ν. 4251/2014 ανανεώνονται πλέον με τους κανόνες του νέου Κώδικα.

Το άρθρο 11 ρυθμίζει την υποβολή της αίτησης ανανέωσης. Η αίτηση κατατίθεται όσο η προηγούμενη άδεια βρίσκεται ακόμη σε ισχύ. Ο εργαζόμενος που αφήνει την άδεια να λήξει πριν υποβάλει δεν βρίσκεται σε καθυστέρηση, βρίσκεται εκτός νόμιμης διαμονής, και αυτό επηρεάζει ταυτόχρονα τη σύμβαση εργασίας και την ασφάλισή του.

Για τις κατηγορίες εξαρτημένης και εποχικής εργασίας Ε.1 έως Ε.5, ο ν. 5038/2023 και η εγκύκλιος 95391 της 20.3.2024 συνδέουν την άδεια με διαδικασία έγκρισης απασχόλησης. Η άδεια δεν είναι ελεύθερη στην αγορά εργασίας. Είναι δεμένη με συγκεκριμένη απασχόληση, και η αλλαγή εργοδότη έχει τη δική της διαδρομή, όπως περιγράφεται στον οδηγό για την αλλαγή εργοδότη.

Τι ελέγχει η υπηρεσία και τι πληρώνει ο εργαζόμενος

Ο έλεγχος της ανανέωσης κοιτάζει πίσω, όχι μπροστά. Η Διεύθυνση Αλλοδαπών και Μετανάστευσης εξετάζει, κατά τον ν. 5038/2023, αν ο κάτοχος εκπλήρωσε τις φορολογικές του υποχρεώσεις και αν διατήρησε ενεργή ασφαλιστική ικανότητα όσο ίσχυε η προηγούμενη άδεια. Ένας εργαζόμενος με μήνες χωρίς ένσημα, επειδή ο εργοδότης καθυστέρησε ή διέκοψε τις εισφορές, φτάνει στην ανανέωση με κενό που ο ίδιος δεν δημιούργησε.

Το παράβολο ανέρχεται σε 150 ευρώ για την κατηγορία αυτή, κατά τον ν. 5038/2023, και δεν απαιτείται νέα σύμβαση εργασίας. Αυτό διαφοροποιεί την ανανέωση από την αρχική μετάκληση, που έχει δικό της παράβολο και δικό της φάκελο, όπως περιγράφεται στον οδηγό για τη μετάκληση Ε.4.

Τι σημαίνει αυτό για τον εργοδότη

Τυπικά η ανανέωση είναι υπόθεση του εργαζομένου. Πρακτικά ο εργοδότης κρατά τα δύο αποδεικτικά που κρίνουν το αποτέλεσμα. Οι εισφορές και οι δηλωμένες ημέρες ασφάλισης προέρχονται από τις δικές του υποβολές στον e-ΕΦΚΑ. Αν το ιστορικό έχει κενά, ο φάκελος της ανανέωσης το δείχνει αμέσως. Γι' αυτό η τακτική τήρηση των μητρώων, από την πρώτη ημέρα που περιγράφεται στον οδηγό για ΑΜΚΑ, ΑΦΜ και απογραφή, είναι και προϋπόθεση της επόμενης άδειας.

Ένα χρονοδιάγραμμα που δουλεύει στην πράξη ξεκινά τέσσερις μήνες πριν τη λήξη. Πρώτος μήνας, συγκέντρωση φορολογικής ενημερότητας και βεβαίωσης ασφαλιστικού ιστορικού. Δεύτερος μήνας, έλεγχος για κενά και διόρθωσή τους όσο υπάρχει χρόνος. Τρίτος μήνας, πληρωμή του παραβόλου των 150 ευρώ και υποβολή. Ο τέταρτος μήνας είναι το περιθώριο για ό,τι ζητήσει συμπληρωματικά η υπηρεσία. Η υποβολή την τελευταία εβδομάδα ισχύος αφαιρεί κάθε δυνατότητα διόρθωσης.

Η βεβαίωση κατάθεσης που εκδίδεται με την αίτηση επιτρέπει τη συνέχιση της νόμιμης διαμονής και της εργασίας μέχρι να κριθεί ο φάκελος. Είναι έγγραφο που ο εργοδότης πρέπει να έχει σε αντίγραφο στον φάκελο του εργαζομένου, γιατί σε έλεγχο είναι αυτό που εξηγεί γιατί η κάρτα διαμονής φαίνεται ληγμένη ενώ ο εργαζόμενος βρίσκεται νόμιμα στη θέση του.

Χρήσιμο είναι επίσης να παρακολουθείται η λήξη κεντρικά και όχι από τον κάθε εργαζόμενο χωριστά. Σε μια επιχείρηση με είκοσι εργαζόμενους τρίτων χωρών οι ημερομηνίες λήξης είναι διάσπαρτες μέσα στο έτος, και μια λίστα με ημερομηνία λήξης, κατηγορία άδειας και υπεύθυνο φακέλου κοστίζει λίγα λεπτά τον μήνα. Χωρίς αυτή, η πρώτη ένδειξη ότι μια άδεια λήγει είναι συνήθως η ίδια η λήξη.

Η ανανέωση δεν είναι διοικητική τυπικότητα στο τέλος της άδειας. Είναι ο απολογισμός των δύο ετών που προηγήθηκαν, και γράφεται από τις μηνιαίες υποβολές του εργοδότη. Περισσότερα για τις υποχρεώσεις της επιχείρησης υπάρχουν στη σελίδα για εργοδότες.